VIỆT NAM NỂ NHẤT 3 NGƯỜI

Ở Việt Nam tôi chỉ nể 3 người.

TS Lê Thẩm Dương, Sơn Tùng và Ngọc Trinh.

Người đầu tiên là TS Lê Thẩm Dương, một người thầy tri thức với sự lão luyện đầy tinh tế. Người thầy như một phù thuỷ thời hiện đại với một cái liếc nhìn đã soi tỏ kẽ tóc người đối diện.

Thầy giỏi và thầy bụi đầy phong cách đã khiến những bài giảng đầy lôi cuốn nhưng không ít người lại vác vẻ hàn lâm ra dò xét.

Thầy quá đỉnh rồi nên em chẳng dám viết gì nhiều không thầy lại tẩn chết, chỉ mong thầy khoẻ, chỉ cần thầy khoẻ thôi.

Người thứ 2 là Sơn Tùng, trẻ hay còn nói là siêu trẻ, giỏi mà phải nói là siêu giỏi.

Chưa từng có một ca sỹ nào có thể tạo ra độ rung của cái tên mạnh và liên tục đến thế.

Chưa từng có kiểu nhạc nào nghe chẳng hiểu gì mà vẫn muốn nghe như thế.

Chưa từng có kiểu diễn gì nhìn ngứa mắt mà lại muốn bắt chước theo đến thế.

Giờ không gọi Sơn Tùng hát nhạc gì? Mà giờ phải gọi đó là Nhạc Sơn Tùng.

Người có thể tạo ra một thể loại nhạc và định hình nó vào đầu người ta không lẫn vào đâu được thì tôi không nể thì nể ai?

Tôi chẳng quan tâm cái người có thể hát hay, người có thể luyến láy, hay hát chuẩn từng âm. Tôi chỉ quan tâm ai có được lòng của nhiều người nhất.

Và để nói kết quả thể hiện khả năng: Sơn Tùng hit liên tục trong khi đa phần các ca sĩ chỉ nổi 1 bài.

Nể Sơn Tùng ở mọi mặt và những ai làm kinh doanh đều hiểu: để có 1 chút 1 chít thành tựu thôi đã vã hết mồ hôi rồi chứ đừng nói làm được như Sơn Tùng.

Người thứ 3 là Ngọc Trinh, đây là cô gái giỏi nhất tôi từng thấy. Ai nói Ngọc Trinh ngu hay dốt thì tôi xin quỳ.

Người đi lên từ một nhân viên quán xá thông thường để có được ngày hôm nay thì cô ấy chẳng ngu tẹo nào đâu.

Phụ nữ nhiều tiền Việt Nam không thiếu.
Phụ nữ xinh đẹp Việt Nam không thiếu.
Phụ nữ được đàn ông yêu mến và chiều chuộng Việt Nam không thiếu.

Nhưng phụ nữ có cả 3 điều trên thì hiếm đấy.

Chưa hết cô ấy còn có bộ phim của riêng mình ở tuổi 27.

Người người chê phim dở, nhà nhà chê nhân cách nhưng nhìn lại mình đi.

Bao nhiêu người đã có một bộ phim cho riêng mình. Có đi rồi tính xem hay hơn không rồi chê đã muộn đâu.

Nhân cách thì cũng xem bản thân đã thực sự là cái gì đó đáng để người khác noi theo chưa hay là sống le lói đến chẳng ma nào thèm bình phẩm đâu mà so sánh.

Tôi nói thẳng luôn là những gì Ngọc Trinh muốn xã hội nhìn thấy là những thứ cô ấy show ra mà nhìn. Cô ấy thuộc bậc thầy về truyền thông hoặc có cả bậc thầy thánh thần marketing vẫn phải phục vụ làm thuê cho cô ấy.

Người có thể chăn dắt được dư luận, người có thần kinh thép đứng cho bàn dân bàn tán, người vẫn luyện tập giữ được dáng hình khoẻ đẹp, người kiếm được nhiều tiền nhưng vẫn cho đàn ông cảm giác không bị lép vế. Cô ấy hội tụ quá nhiều thứ tài năng. Và các người đang chê bai làm được nổi 1 thứ chưa?

Nguyễn Minh Ngọc ™

4 giai đoạn phát triển & vòng lặp cuộc đời.

4 giai đoạn phát triển & vòng lặp cuộc đời.

Giai đoạn 1: Chấp nhận thực tại – Đi theo lối mòn.

Đây là giai đoạn mà đa phần chúng ta bị ảnh hưởng bởi tư duy và định hướng ổn định. Đặc trưng của giai đoạn này là con người ta chấp nhận thực tại, chấp nhận với lối mòn cuộc sống như bao người khác.

Giai đoạn này sẽ chấm dứt khi con người ta vô tình được tiếp nhận một luồng tư tưởng mới, một luồng tư tưởng đột phá kéo bản thân khỏi tư duy chấp nhận thực tại. Và khi đó họ bắt đầu chuyển mình sang giai đoạn 2.

Giai đoạn 2: Khai phá bản thân.

Đây là giai đoạn mà một người bắt đầu thấy say mê những lý tưởng và kiến thức mới lạ ở tầng tư duy không chấp nhận thực tại.

Giai đoạn này biểu hiện rõ rệt nhất là họ tôn sùng tri thức, nghiện tri thức một cách điên cuồng, tham gia những khoá học, họ tiếp nạp hàng loạt những hiểu biết mới và mở ra cho họ một con đường mới.

Giai đoạn này sẽ có biến đổi khi quá trình học hỏi và nghiên cứu của họ có dấu hiệu lặp lại kiến thức, hoặc họ cảm thấy đủ tự tin, đủ năng lượng, họ cảm thấy nhìn được tổng thể của bức tranh cuộc sống. Và khi đó họ sẽ chuyển sang giai đoạn 3.

Giai đoạn 3: Xác định đích đến, đam mê.

Giai đoạn này hạ gục khá nhiều người, vì vốn dĩ họ không hiểu cách thức để chinh phục giai đoạn này.

Đích đến mỗi người, mỗi giai đoạn là khác nhau phụ thuộc vào hoàn cảnh và nguồn lực của mỗi người. Có đích đến về hạnh phúc gia đình, đích đến về sức khoẻ, đích đến về mối quan hệ và đích đến về sự nghiệp. Đích đến này không ai giống ai, nhiều người sai lầm khi lấy đích đến của người khác làm đích đến cho mình.

Và đến đây bạn sẽ phải nhận ra rằng: công việc chỉ là công cụ để thực hiện đích đến.

Nó chính là đáp án cho câu hỏi: tôi nên kinh doanh cái gì?

Kinh doanh cái gì còn phụ thuộc vào đích đến, có những thứ có thể kiếm đc tiền nhưng không phục vụ đích đến thì vô nghĩa, giống như muốn đến Sài Gòn mà đi sân bay quốc tế thì cũng không ăn thua, muốn sở hữu một thương hiệu thời trang thì làm hàn xì cơ khí dù kiếm được tiền thì vẫn không hợp lý.

Với quan sát của tôi thì thấy, đích đến đầu tiên ở tuổi trẻ thường cứ phải là Thoát nghèo cái đã, một số bạn sinh ra trong gia đình giàu có thì đích đến bay bổng hơn.

Và đây là lúc nhiều chiến sỹ bị hạ gục đó là khi đặt đích đến xong họ không biết nên chọn đi vào kinh doanh cái gì? Vì đơn giản đầu tiên họ chỉ muốn thoát nghèo nên kinh doanh chỉ mong có lợi nhuận là được.

Đau đầu hơn là những đồng chí nào không có một chút chuyên môn nào cả, bắt đầu với bất kì lĩnh vực nào cũng là từ số 0. Và họ cứ canh cánh mãi rớt cuộc mình đam mê cái gì?

Gục, nhiều đồng chí gục ở đây và quay cuồng rồi có thể đứng mãi trong vòng xoáy phân vân.

Tuổi trẻ, kỹ năng không có, chuyên môn cứng hiểu biết không có thì dù bước vào bất kì lĩnh vực nào cũng sẽ phải mất ít nhất 1 đến 2 năm để xã hội tin dùng, đủ kỹ năng, đủ chuyên môn. Nhưng bao nhiêu người bước qua được giai đoạn này? Và sự lựa chọn nào để dám đánh đổi 1 đến 2 năm cuộc đời để đào sâu nghiên cứu nó? Thực sự mình có đam mê nó không? Hàng loạt các câu hỏi đặt ra trong đầu các bạn khi đó.

Chúng ta cần phải hiểu về đam mê, đam mê là một loại cảm xúc được sinh ra trong quá trình làm việc chứ không phải thứ mà ta kiếm tìm. Đa phần các công việc nào cũng có thể khiến ta đam mê nếu ở đủ lâu với nó và thường xuyên nhận được những phản hồi tích cực từ bên ngoài như khách hàng, đồng nghiệp,…

Đam mê công việc cũng giống tình yêu đôi lứa.

Bạn thấy một cô gái xinh thì bạn có thể ngay lập tức thích cô gái đó, giống như bạn thấy một công việc nào đó sang chảnh, nghe tên có vẻ oai oai như Bất Động Sản, thời trang, công nghệ…gì đó thì bạn có thể thích lĩnh vực đó.

Nhưng khi gặp cô gái rồi mới thấy tính tình cô ấy không hợp, cách nói chuyện không đúng văn hoá gia đình bạn, bệnh lười tắm nên hôi hám thì từ thích bạn có thể chuyển sang không thích và bước đi tìm hiểu cô gái khác.
Công việc cũng vậy, khi bắt tay vào rồi mới thấy nó không hợp, nó không mang lại cảm xúc tích cực, không có phản hồi tích cực từ xung quanh thì bạn cũng có thể chuyển sang không thích và bắt tay vào một lĩnh vực khác.

Giai đoạn này nhiều người đã tự định nghĩa cho mình 2 chữ thất bại và cho mình là kém cỏi, suy nghĩ tiêu cực và bỏ cuộc. Đấy là nguyên nhân sai lầm lớn nhất của các bạn trẻ. Vì nó chẳng khác nào bạn thấy một cô gái tiến đến và tìm hiểu chút chút phát hiện không hợp rồi kết luận Thất Tình.

Nhiều bạn thì không hiểu bản chất giai đoạn này chỉ là thử nghiệm các lĩnh vực, thay nhiều lĩnh vực lại sợ mọi người nghĩ mình không kiên trì nên cũng bị tác động và dẫn đến tiêu cực.

Có những người có định hướng sẵn thì có có thể yêu luôn ngay từ cô đầu tiên, còn nếu bạn chưa có định hướng gì thì cứ tìm hiểu 5-10 cô gái rồi chọn lấy cô nào bạn ưng nhất nhé. Vững tâm mà làm.

Khi xác định được đích đến trước mắt và một công việc kinh doanh thì giai đoạn 3 sẽ kết thúc, con người ta sẽ chuyển sang giai đoạn 4.

Giai đoạn 4: Hành động.

Giai đoạn này con người ta bắt đầu có những thay đổi khá lớn, họ biết họ cần gì, họ biết họ thiếu gì? Họ lao vào làm việc như điên và không còn hứng thú với những kiến thức, chia sẻ nền tảng của giai đoạn 2 nữa, thay vào đó:
Họ thấy công việc cần kỹ năng quản trị đội nhóm, họ học quản trị đội nhóm.
Họ thấy công việc cần sử dụng email chăm sóc khách hàng, họ học về email marketing.
Họ thấy họ cần FB ads thì học học FB ads.
…vân vân, họ chỉ đi sâu những thứ mà họ cần.

Họ hành động rõ ràng có chủ đích, trang bị đúng những thứ họ cần để phục vụ công việc. Và đây là lúc họ thấy khát thời gian nhất vì họ tôn thờ chủ nghĩa hành động. Hành động tạo ra kết quả. Càng hành động càng tạo nhiều giá trị. Bấy giờ họ mới ngấm điều đó.

Đặc trưng lớn nhất của tập những ai ở giai đoạn này là họ luôn nhắc đến Hành Động, họ sẽ khuyên tất cả mọi người hãy hành động, hãy bắt tay vào làm, họ khuyên cả người nhóm 1, nhóm 2. Đây là những lời khuyên rất nguy hiểm.

Họ đôi khi quên đi chính họ đã phải trải qua, rèn luyện ở giai đoạn 1 2 3 rồi mới đến lúc đủ bản lĩnh, đủ tự tin ở giai đoạn 4 này. Có những người đến đây lại coi thường giá trị của giai đoạn 2. Họ phủ định giá trị của giai đoạn này giống như học xong đại học thì coi thường giai đoạn học cấp 1, coi thường những lúc học +-x:

Đây cũng chính là nguyên nhân mà những người đang làm kinh doanh có chút ít thành quả ở giai đoạn 4 hay chê bai những chương trình phát triển bản thân từ giai đoạn 1 sang 2 sang 3, vì đơn giản là bây giờ họ không còn cần đến nữa.

Nhưng một trong những nguyên tắc cuộc sống “não ngừng mở thì sự nghiệp ngừng tăng”. Với những ai hài lòng với giai đoạn 4, đã nghĩ mình là cái gì đó thì họ cũng chẳng khác những người giai đoạn 1 là mấy vì họ đã tự mãn và chấp nhận thực tại trở lại và coi mình là nhất. Chẳng qua thực tại của họ có cao hơn so với những người lối mòn mà thôi.

Nếu họ đọc được đến đây, hên ra não họ còn chìa để mở thì họ có thể nhận ra cuộc đời sẽ có một vòng lặp, và khi đó họ bước sang một trang mới cuộc đời, đó là họ cúi xuống và tiếp tục gia tăng thêm kiến thức giống ở giai đoạn 2 nhưng ở một tầm cao hơn và với kiến thức mới họ nâng tầm đích đến cuộc đời và tiếp tục hành động, và cứ thế đích đến của họ lớn dần, lớn dần và họ chinh phục hết đỉnh cao này đến đỉnh cao khác.

—�—�—�—�—�

Thư gửi những bạn sẽ theo học Kiến Thức Nền trong tương lai:

Tôi làm ra môn học Kiến Thức Nền nhiệm vụ chính là đưa bạn từ bước 1 sang bước 2 một cách vững chắc về kiến thức, môi trường và cộng đồng, định hướng một phần giúp các bạn sang bước 3, còn sang bước 4 thì tuỳ mỗi lĩnh vực bạn theo đuổi có chuyên môn cứng khác nhau, có bạn về thời trang, có bạn về nông nghiệp, có bạn về bất động sản, có bạn về ẩm thực nấu nướng thì sẽ cần những thầy chuyên môn sâu trong mỗi lĩnh vực đó.

Bạn nào sang được bước 4 là coi như tốt nghiệp vì khi đó thì có thể tôi không còn giá trị với các bạn nữa, hãy tìm những người khác có giá trị đúng lĩnh vực bạn theo đuổi để kết giao.

Cuộc đời tôi chứng kiến không ít học viên xảy chân từ bước 2 sang bước 3, chứng kiến không ít người sang được bước 4 và tự mãn coi mình là nhất. Tôi không muốn các bạn sau này cũng như vậy nên tôi viết ra bài viết này để các bạn có cái nhìn thấu đáo về môn học mà các bạn sắp học và chặng đường sau đó. Nếu thấy khó thì đừng bắt đầu, mất công sức tiền của, mất uy tín của thầy dạy ra trò không nên hồn.

Nguyễn Minh Ngọc ™

 

LỜI CẢNH BÁO TỚI SINH VIÊN

Nhân sự Việt Nam và lời cảnh báo tới sinh viên.

Chưa bao giờ tốc độ xã hội thay đổi nhanh như những năm qua. Sự chính thức xuất hiện internet về các vùng quê thông qua 3G, 4G và smartphone giá rẻ đã làm thay đổi một cục diện mà mọi định hướng trước kia dành cho học sinh, sinh viên sẽ trở nên sai lầm.

Xã hội thay đổi như nào? 2 thứ tiêu biểu và bắt đầu cho làn sóng thay đổi tôi sẽ kể đến ở đây.

Đầu tiên là bán hàng online. Sự ra đời của một loại hình mới dưới sự hỗ trợ của mạng xã hội FB, zalo,… cùng smartphone, 3G, 4G là một điều mà trong quá khứ chưa hề có, chưa hề có tiền lệ. Khi nó bắt đầu được chấp thuận và ưu điểm vượt trội đến mức con người chấp nhận nhược điểm của nó khiến cho nền kinh tế bắt đầu chuyển dịch thay đổi.

Lượng cung bán hàng online tăng lên kéo theo lượng cầu tăng lên và lượng cầu tăng kéo theo lượng cung tiếp tục tăng và nguồn nhân lực, khách hàng không từ đâu xa lạ mà chính từ những nguồn khách hàng và doanh nghiệp offline đón đầu chuyển sang.

Nó bóp chết vô cùng nhiều mô hình kinh doanh offline cũ và khai tử các doanh nghiệp không chịu thay đổi.

Và nó phát triển nhanh như một cơn sóng thần dẫn đến các loại hình bán hàng ngày nay cuốn theo bất kì ai cũng tham gia thị trường bán hàng online, sỉ lẻ. Mọi người đều cố tận dụng nó như một nghề tay trái và có thể bứt ra công việc làm thuê cũ nếu cảm thấy mình có lợi nhuận tốt.

Điều này dẫn đến hụt một lượng lớn người làm việc cho các doanh nghiệp, ảnh hưởng lớn nhất là các doanh nghiệp vừa và nhỏ chiếm đa số doanh nghiệp VN không giữ đc chân nhân viên và rơi vào tình trạng khan nhân viên nghiêm trọng.

Tiếp đến là lượng người bứt ra chuyển dịch tự mình kinh doanh online bắt đầu thành lập cơ sở kinh doanh nhiều hơn giáng tiếp cú đòn thứ 2 vào nguồn nhân lực đã sẵn khan hiếm ở trên.

Lượng người cần tuyển càng ngày càng tăng mà người ứng tuyển thì chỉ có người đang “hoang mang” chưa dám tự kinh doanh thì đi làm “tạm” và lượng này càng ngày càng ít do nền kinh tế tri thức phẳng. Kiến thức có ở mọi nơi, dễ dàng tiếp cận.

Cơn khủng hoảng nhân lực do Kinh doanh online gây ra chưa có hồi kết thì các ngành mới được tạo ra đó là xe ôm, taxi công nghệ.

Xe ôm và taxi công nghệ là một đột phá mới tạo một chuyển dịch cực lớn khi bằng phương thức kết nối với chi phí rẻ hơn khiến lượng cầu sử dụng xe ôm và taxi tăng đột biến thay vì tự mua xe. Cầu tăng dẫn đến cung thị trường tăng theo. Và một thị trường sôi động được tạo ra thoả mãn cả hai bên đem lại một thu nhập cao hơn bất kì làm thuê cho ngành nghề nào khác.

Và ngoài xe ôm taxi trở người thì phối kết hợp với ngành kinh doanh online tạo nên ngành trở đồ, ship hàng vô cùng nhộn nhịp.

Vâng… Mới là những khởi đầu của nền kinh tế mới 3.0 (nền kinh tế phổ cập internet với smartphone) thì xã hội đã chuyển dịch nhân lực quy mô cực kì lớn như vậy. Một sự lộn xộn không hề nhẹ sau những năm tháng mỗi nghề nghiệp đang chỉ là những cuộc đời khuôn mẫu.

Rõ ràng đứng trước một bối cảnh mới như này thì mọi cá nhân được gọi là có kinh nghiệm tiến sĩ, giáo sư trong quá khứ đều không thể đưa ra định hướng chính xác cho thế hệ trẻ. Trường đại học chưa bao giờ bị mất vị thế lớn như giai đoạn này khi mà thu nhập làm xe ôm công nghệ vượt trên những công việc yêu cầu bằng cấp được kì vọng trước kia.

Mới chỉ là 2 cơn bão đầu tiên, khởi nguồn cho hàng loạt thứ đang xếp hàng để được chuyển mình.

Tại sao sẽ có chuyển mình?

Chắc chắn phải chuyển mình vì khi nguồn nhân lực ngày càng bị thu hút bởi hệ quy chiếu của những loại hình kinh doanh hoạt động tự do thì các chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ, và chính những cá nhân tự do cũng sẽ phải tìm giải pháp để thay thế con người, thay thế nhân lực.

Các ý tưởng sân chơi tự động hoá sẽ là một thị trường nóng hổi mà các doanh nghiệp đang trực chờ nuốt ngay thoả mãn cơn khát khốc liệt những năm qua khi quá mệt mỏi với tuyển dụng, đào tạo và giữ chân nhân lực.

Và tới đây ngân hàng sẽ chẳng mấy khi còn khách đến quầy giao dịch, luật sư tư vấn đôi khi là không cần thiết, mọi thứ sẽ lần lượt được thay thế.

Công nghiệp 4.0 được nhắc tới vô cùng nhiều nhưng ít ai lường hết được sức công phá của nó với cuộc đời họ.

Sẽ là những thiết bị kết nối internet ở khắp nơi, từ cái bàn, cái ghế, cái đèn học, và đôi khi sẽ cả chiếc cặp tóc của mẹ bạn sẽ có khả năng báo động về điện thoại của bạn khi có một trấn động lớn tương tự một cú ngã.

Mọi thứ, mọi thứ kết nối internet.

Rồi sẽ tiếp đến những con robot tự học, tự hiểu và đọc được suy nghĩ của bạn nhờ việc nghiên cứu chi tiết tỉ mỉ mọi thông tin bạn khai báo trên mạng xã hội, nó truy cập vào big data toàn cầu và thấu hiểu bạn hơn cả chính bạn vì nó biết bạn đã dừng lại hơn 3,5 giây trước khi lướt qua một tấm ảnh người yêu cũ với một động tác dịch chuyển tay trên màn hình cảm ứng cho thấy bạn còn yêu cô ấy.

Công nghiệp 3.0 phổ cập thôi đã lấy đi toàn bộ định hướng hay còn gọi là bẻ cong mọi lý thuyết định hướng trong quá khứ của bạn chứ chưa cần đến 4.0. Biến bạn bước vào một thế giới không có cái gì được coi là kinh nghiệm vì chẳng có ai có kinh nghiệm ở một sân chơi, luật chơi, dụng cụ chơi hoàn toàn mới. Sách vở đôi khi là quá thiếu thốn cho những đúc kết ở cuộc chơi này.

Nếu như bạn thụ động thì cuộc đời bạn chuẩn bị nghiền ra bã rồi đấy. Bạn chẳng có sự lựa chọn nào khác buộc phải thật linh hoạt và đón đầu những thứ mới mẻ. Chấp nhận nó, sống chung với nó. Và rồi một ngày chúng ta sẽ quen với một cuộc sống nhiều thay đổi.

Nguyễn Minh Ngọc ™

VÀO ĐỜI VỚI TẤM BẰNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA

Tôi vẫn nhớ những ngày chập chững bước vào đời, cầm trong tay tấm bằng Bách Khoa với thành tích công tác Đoàn hội đẹp đẽ, 4 năm làm lớp trưởng. Từ chối con đường trở thành kỹ sư ngành dầu khí chỉ vì nhìn thấy bảng lương của họ, nó lên đến vài chục, vài trăm triệu mỗi tháng và chọn bắt đầu cuộc sống với việc đi bán hàng rong gõ cửa từng nhà giữa trời nắng chang chang của cái mùa hè 2013.

Bạn hoặc bất kì ai cũng nghĩ là tôi bị điên nhưng tôi vẫn khẳng định tôi bỏ con đường kỹ sư lúc đó lý do là lương quá cao.

Cái cuộc sống sáng đến tối về, xe đưa đón và cuối tháng ôm cục lương ấy khiến tôi ám ảnh kinh hoàng.

Ai cũng nghĩ rằng đi làm như thế kiếm vốn rồi sau này làm gì thì làm. Có tiền ổn định cuộc sống rồi tính.

Làm gì thì làm ư? Cái tuổi trẻ ngông cuồng và sáng tạo nhất cuộc đời qua đi rồi thì tôi biết làm gì đây?
Làm sao tôi có thể bứt ra và ngừng nhận khoản lương vài chục triệu và bắt đầu một hoài bão nguội lạnh với một cái đầu đã thui chột theo năm tháng?

Tôi nghĩ thế đấy. Nên tôi bắt đầu đi bán hàng rong và trải nghiệm chuỗi ngày ngớ ngẩn ngoài đường gõ cửa từng nhà. Cố gắng thuyết phục các gia đình mua một chiếc máy soi tai trẻ em để kiếm sống và theo đuổi một sự nghiệp của riêng mình một cách mơ hồ. Thật điên rồ.

Nhưng cái thứ điên rồ đó cũng chưa ăn thua. Tôi quyết định khởi nghiệp với ý tưởng xây dựng thương hiệu Áo chống nắng Hàng hiệu với tên Bồ Công Anh trong khi tôi chẳng biết gì về may mặc và cũng không hề thích lĩnh vực này.

Tôi đã lên kế hoạch marketing cho cả một hệ thống đèn led hình bông hoa Bồ Công Anh thắp sáng khắp thành phố Hà Nội để thể hiện thương hiệu của mình. Nhưng chỉ có 1 chiếc áo Bồ Công Anh duy nhấy được may ra với chi phí thuộc dòng siêu phẩm của áo chống nắng bằng chính những đồng tiền tôi đi dạy gia sư bao tháng ngày và vay mượn được. Nhưng tôi đã không đưa nó ra thị trường. Vì tôi không thực sự hiểu rõ giá trị của tôi là gì trong đó. Tôi không biết may, không hiểu về khách hàng, không yêu thích thời trang. Tôi làm chỉ vì đó là ý tưởng hay mà tôi nghĩ ra.

Tôi gói lại tất cả và cất đi như một kỉ niệm và cũng có thể trong tương lai tôi sẽ tặng dự án này cho ai đó. Tôi nhận ra rằng nếu tôi không khoái tập khách hàng mà mình phục vụ thì tôi không thể cháy hết 100% được.

Tôi quay lại với đam mê của chính mình từ bấy lâu nay. Đó là các sản phẩm của Apple. Cái sự đê mê khi tôi làm việc và nói về chúng trước mọi người có thể khiến bất kì ai cũng phải siêu lòng.

Mọi người nghe tôi nói về cách tôi có thể sử dụng iPhone iPad làm việc một cách ngon lành như nào mà chẳng cần đến một chiếc laptop ra sao.

Tôi nhận ra khi tôi làm việc và hướng dẫn khách hàng của mình dùng iPhone iPad MacOS thì tôi chẳng thấy mệt mỏi chút nào. Từ đó tôi đã thành lập trung tâm tin học cảm ứng đầu tiên ở Việt Nam chuyên hướng dẫn về sử dụng sản phẩm của Apple vào công việc.

Tôi nghĩ nó sẽ thay thế laptop…nó sẽ là tương lai.

Tôi thuyết phục các doanh nghiệp nâng cấp hệ thống này và tận dụng nguồn thiết bị sẵn có của nhân viên.

Giá như… mọi chuyện đều dễ dàng đến thế…

Làm rồi tôi mới thấy được rằng đây là một quy trình Tái Cấu Trúc cực lớn về phương thức lao động và nó có thể đảo lộn tất cả và quá khó cho một doanh nghiệp cồng kềnh.

Trong khi đó phương thức này quá mới nên không thể đo lường chính xác giá trị hiệu quả sau Tái cấu trúc.

Tôi phải làm từ từ, tôi không nóng vội được. Tôi phải đưa nền tảng cơ bản về sử dụng thiết bị cảm ứng cho mọi người trước. Việc mô hình hoá doanh nghiệp phải đợi nền tảng đủ tốt mới làm.

Năm 2014, tôi dành 1 năm để biên soạn ra cuốn Hướng dẫn dùng iPhone iPad chuyên nghiệp và cho suất bản in màu chất lượng cao để phục vụ kiến thức nền tảng cơ bản cho mọi người.

Qua nhiều sóng gió thì đến nay sách đã được bán rất tốt và nó sẽ là bước đệm để chúng ta tiến tới một thế giới doanh nghiệp cảm ứng trong tương lai.

Tôi nhận ra một nhóm doanh nghiệp có lợi thế cực lớn trong giai đoạn này đó là nhóm Khởi Nghiệp. Khi họ khởi nghiệp thì mọi thứ bắt đầu từ con số 0 nên họ sẽ dễ dàng tiếp cận những phương thức làm việc mới.

Đúng cái duyên lúc đó tôi lại đang dạy một khoá học về phát triển kỹ năng cho những bạn đã tìm đến tôi và muốn học những kiến thức tôi có. Tôi dạy lại hết cho các bạn ấy tất cả mà chẳng có giáo trình hay gì hết. Cứ lên lớp là tôi bắt đầu giảng. Tôi giảng theo đúng lộ trình phát triển con người tôi từ Tư duy đến các kiến thức tài chính, kinh doanh, bán hàng,… Tôi chẳng biết gọi nó là khoá học gì cả nhưng khoá học đó đã tạo ra những điều khiến cả tôi và học viên choáng váng.

Tôi đã vô tình tạo ra những con người cháy hết mình với những dự án, hoài bão, sống khát khao mỗi ngày. Họ bị giống tôi. Họ bắt đầu làm chủ sự nghiệp của riêng họ từ con số 0. Giống như một trò chơi nhân bản tư duy và cách sống vậy.

Lại có người muốn học nó. Và tôi mở dạy thêm vào buổi tối ở chính văn phòng tôi cho các bạn và mọi thứ cứ diễn ra ngay khi khoá học còn chưa có tên chính thức và tất cả học viên học xong cũng chẳng thể biết nên gọi nó là gì.

Và sâu chuỗi tất cả tôi thấy rằng bằng lượng kiến thức đó thì bất kì ai cũng có thể khởi nghiệp, quan trọng là họ có muốn hay không. Một lượng kiến thức nền tảng giúp học viên đưa ra các bài phân tích xã hội chẳng khác gì tôi viết.

Và tôi nghĩ rằng cái duyên đã giúp tôi tạo ra một thứ vô cùng đặc biệt. Một môn học giúp mọi người có thể khởi nghiệp một cách thông minh và xuất phát từ cái tâm hướng ngược từ khách hàng về phía nguồn lực bản thân và tạo ra những sản phẩm tuyệt vời. Nó giúp mọi người loại bỏ hết tư duy truyền thống và bước vào một thế giới tư duy sáng tạo và khác biệt đến lạ lùng.

Ở thế giới khác biệt đó giống như một làn đường riêng, làn đường ưu tiên và không cắm bất kì cụm đèn giao thông nào cả.

Kể từ đó tôi gọi nó là môn Kiến Thức Nền với slogan Khởi Nghiệp Thông Minh, đó là một cái duyên.

Không những thế tôi tiếp tục trang bị những công cụ làm việc ngay trên thiết bị di động và quản lý kinh doanh khi cần thiết cho học viên Kiến Thức Nền. Và đó là điều giúp tôi phát huy được hết khả năng và đam mê của mình.

2016, Tôi đã viết cuốn sách thứ 2 mang tên “Chặng đường khởi nghiệp” như một nền tảng cho mọi người bắt đầu bước chân vào con đường ấy. Cuốn sách chưa chính thức lên kệ nhưng đã được đặt in riêng rất nhiều và 60% lượng bạn đọc phản hồi cảm ơn và họ nói đã đọc nó liên tục không ngừng nghỉ và nó là cuốn sách hay nhất về khởi nghiệp họ từng đọc. Tôi vẫn luôn ao ước được 5 điểm văn là may lắm rồi vậy mà giờ tôi lại thành một tác giả. Cuộc sống thật vi diệu.

Thoát khỏi tư duy đi buôn thông thường đi và hãy Khởi nghiệp thông minh. Bài tập kiến thức nền sau mỗi buổi học là một mảnh ghép tạo nên đứa con sự nghiệp đầu đời của bạn.

Nhưng Kiến thức nền là một môn học nặng, tôi phải thừa nhận là như thế.

5 khoá đầu tỉ lệ những học viên bước theo khởi nghiệp chỉ đạt 40%. Tôi cảm thấy hổ thẹn vì kết quả đó. Và khoá thứ 6 Kiến Thức Nền tôi đã nâng cấp một phương thức truyền đạt mới, nói dễ hiểu là “phương pháp đưa kiến thức vào thẳng tiềm thức học viên”.

Khoá 6 đã tạo ra một cuộc cách mạng giúp Kiến Thức Nền sang tiếp một trang sử mới. Và theo đúng truyền thống thì mỗi khi Kiến Thức Nền được nâng cấp thì học viên khoá trước lại có quyền tham gia học lại miễn phí.

Khoá 7 tới là một bản nâng cấp mạnh mẽ tái hiện Kiến Thức Nền lại một lần nữa cho học viên, sống động như một bộ phim phưu lưu kì thú. Tôi thực sự hào hứng và phấn khích mỗi lần giảng Kiến Thức Nền.

Vậy đó, cuộc sống không ai biết được chữ ngờ, nào ai biết được nó tuyệt vời và thú vị đến thế.

Thật may mắn vì 2013 tôi đã quyết định đầy mạnh mẽ. Vậy là 3 năm đã qua tôi chợt nhìn lại chặng đường ấy…và đôi chút tự hào về những kết quả mình đạt được.

1- Tác giả của 2 cuốn sách (1 cuốn sách về công nghệ cảm ứng, 1 cuốn về khởi nghiệp kinh doanh).

2- Trở thành chuyên gia tư vấn chuyển giao công nghệ di động iPhone iPad Mac OS cho doanh nghiệp.

3- Xây dựng thành công thương hiệu cá nhân từ con số 0 trên mạng xã hội với hơn 70 nghìn người theo dõi, tạo giá trị về kiến thức cho hàng chục nghìn người khắp Việt Nam.

4- Tác giả của bài viết gây trấn động và xuất hiện ở tất cả các báo tại Việt Nam.( Đứng dậy đi 178.000 cử nhân thạc sỹ thất nghiệp)

5- Khách mời phỏng vấn của hàng loạt báo lớn tại Việt Nam.

6- Khách mời truyền hình VTC về chủ đề quốc gia: Chọn trường – Chọn ngành – Khởi nghiệp.

7- Sở hữu một công ty của riêng mình.

8- Tổ chức hơn 20 chương trình đào tạo khắp cả nước về kỹ năng bán hàng.

9- Tác giả của môn học Kiến Thức Nền – Khởi nghiệp Thông minh

10- Giảng viên hợp tác 2 chương trình học online với TOPICA về “Kỹ năng gây ảnh hưởng & thuyết phục trong các hành vi bán hàng” và khoá “Sắp xếp công việc theo ma trận thời gian”.

Tiền tài, danh vọng, đam mê, cuộc sống ý nghĩa, học viên quây quần, mọi thứ quá tuyệt vời ở tuổi 26 nhưng với tôi:

“TẤT CẢ MỚI CHỈ LÀ BẮT ĐẦU”

Không dám dạy đời ai cả nhưng nhiều khi tha thiết muốn nói với mọi người: “Hãy sống trọn vẹn cuộc đời một lần – bạn sẽ thấy bản thân bạn rất tuyệt”

CỨU LẤY TỤI HỌC SINH KHỞI NGHIỆP

CỨU LẤY TỤI HỌC SINH

Hôm nay Nguyễn Minh Ngọc sẽ làm Chí Phèo 1 lần để nói về vấn đề giáo dục, vì sắp đến kì thi Đại Học rồi, tôi không nói ra tôi không an lòng.

Chí Phèo chửi cả làng Vũ Đại không chừa ai hết.

Cả cái xã hội này ngu như bò. Thằng nào cũng cho mình là nạn nhân và dồn hết trách nhiệm cho thằng khác. Dồn quay vòng từ thằng đi học đến thằng dạy đến cả thằng quản lý, cuối cùng vấn đề giáo dục ngày càng bế tắc. Mấy ngày nay thằng Chí Phèo này nghiên cứu lại một số nội dung thì thấy vấn đề nghiêm trọng lắm rồi. Không giải quyết nhanh thì đất nước nguy mất nên phải nói.

Phần I: Chia tầng kinh tế.
Đầu tiên theo Chí Phèo chia tầng kinh tế Việt Nam theo nấc thang ra thì đa phần lượng giao thương và trao đổi hàng hoá, dịch vụ ở tầng quy mô thô sơ và nhỏ.

Vậy nên cái cầu nguồn lao động thực sự là tầng Trung Cấp – Dạy Nghề là tầng đầu tiên. Cần nguồn có tay nghề khéo và giỏi. Nền kinh tế bao gồm 3 chủ thể chính là Sản Xuất – Thương Mại – Tiêu Dùng. Thì đội này chính là nguồn nhân lực Sản Xuất vô cùng quan trọng. Đội này không có mà toàn mọc ra đội Thương Mại thì chẳng phải nhập hàng Trung Quốc về mà bán là đúng rồi.

Tiếp đến là tầng thứ 2: các công ty tầm trung thì theo nghiên cứu về trình độ học thì chỉ cần lý thuyết cấp Cao Đẳng, máy tính thông thạo tý, biết tý tiếng Anh. Học 3 năm ra thực hành là sát với thực tế. Học đại học phí thêm 2 năm và chương trình không hề cần thiết.

Tầng thứ 3: Cử Nhân Kinh Tế, Kỹ sư học Đại Học thì đối tượng này phải định hướng theo con đường phân tích và nghiên cứu. Kiến thức này dùng để nghiên cứu hành vi, tổ hợp, xác suất,…loại này làm báo cáo, chiến lược thì mới cần những kiến thức cỡ Đại Học giảng dạy.

3 tầng rõ rệt như thế và giả sử xã hội giờ có 10 thằng thì trừ 1 thằng không học đi khởi nghiệp ra thì cần 6 thằng tay nghề cao (Trung Cấp – Dạy Nghề) – 2 thằng văn phòng máy tính (Cao Đẳng) – 1 thằng nghiên cứu phân tích (Đại Học) là ok tuyệt vời. Nhưng cái ngu của tư tưởng xã hội nó lại đẩy cho đến 8 thằng chui hết mẹ nó vào chỗ đại học thì bảo sao thất nghiệp hàng loạt.

Cái thì cung thừa, cái thì cung thiếu. Nhà tuyển dụng tìm mãi không được người. Cái thằng đại học giỏi làm nghiên cứu giờ vứt vào môi trường cần khéo tay khéo chân thì khác nào kiến thức bằng không. Rồi lại hỏi tại sao nó học đại học mà kém. Không phải nó kém mà đơn giản là nó được học để làm cái khác.

Ví dụ về kỹ năng và kiến thức: như kế toán làm 50 năm mà giờ đi làm Sale thì cũng là 0 năm kinh nghiệm chứ sao.

Phần II: Các đối tượng liên quan

Trách nhiệm và cái ngu không phải của riêng ai mà là của tất cả. Thế nên vuốt mặt mà nhận ngu đi. Tôi so sánh với bò là vì cái tội bị sĩ diện cá nhân dắt mũi đi mà chẳng hiểu mẹ gì cả. Mỗi thằng 1 lỗi, đừng cãi nữa, cúi xuống mà nhìn cuộc đời mình đi.

Đối tượng 1: Đầu tiên là chửi thằng đi học: cái tội lớn nhất của thằng đi học là tội sĩ diện. Trong đầu chỉ nghĩ đến phải vào Đại học lớn cho oai chứ cũng đếch biết vào đấy sau này mục đích làm gì. Thằng nào học Cao Đẳng, Học Nghề thì y rằng là bị coi thường là dốt. Tư tưởng này từ phụ huynh đến học sinh rồi đến các thầy cô các trường cấp 3. Học là để phục vụ mục đích sau ra trường chứ học để oai hả?

Mọi người phải định hình lại cụ thể chức năng như sau: Học Nghề, Cao Đẳng, Đại Học nó giống như là Học Bơi, Học Trèo và Học Bay. Thằng nào thấy phù hợp cái nào thì học cái đó, làm gì có chuyện đem so sánh thằng Học Bay là giỏi hơn thằng học Trèo và giỏi hơn thằng Học Bơi. Vớ va vớ vẩn. Nhận định cổ hủ và sai lầm kéo tiếp sai lầm.

Nếu xác định mình khéo tay, khéo chân thì học nghề, làm khâu sản xuất. Khéo tay, tháo vát thì sản phẩm chất lượng thì có giàu có, của vứt đi không hết chứ còn gì nữa.

Nếu xác định thích ngồi máy tính làm văn phòng, xử lý bằng máy tính, chịu khó luyện tập tý công nghệ thì học Cao Đẳng và thêm vài chứng chỉ tin học và tiếng Anh thế là đi làm ngon lành chứ có gì đâu mà phải ham hố Đại Học làm cái đếch gì?

Nếu xác định mình thích nghiên cứu, tính toán, phân tích thì mới nên đi học đại học. Thằng chủ nó vứt cho 400 trang số liệu khảo sát thì cỡ bọn này mới tính được. Nhưng vứt ra đường tụi này chết đét nếu chỉ có kiến thức trong trường.

Mỗi thằng mỗi việc khác nhau, tại sao phải liên thông với cả liên theo lên trên làm cái gì?

Đối tượng 2: Tiếp đến là chửi phía các trường.

Trước hết, đứng về góc độ nhà kinh doanh, tôi thông cảm cho các trường vì bản chất đào tạo hiện nay là thương mại hoá. Vậy nên “thượng đế” đòi học đại học nhiều nên phía các trường tranh nhau triển khai nâng cấp phục vụ đại học.

Các ông làm thế là đúng nguyên tắc kinh doanh lợi nhuận nhưng bất chấp hậu quả dư thừa. Cái này là cái đáng chửi nhất. Vì tôi biết phía quản trị các trường không có lý gì không hiểu việc phân tầng nguồn lao động và tầng kiến thức phù hợp với hiện trạng nền kinh tế. Các ông chỉ biết thoả mãn khách hàng là sinh viên và phụ huynh đảm bảo lợi nhuận để cái xã hội dư thừa cả đống rồi có chỗ mói không ra người. Cả cái xã hội đều học bay thì lấy đâu ra thằng Bơi và thằng Trèo cây?

Cái thứ 2 là có giữ được chất lượng giảng dạy của Cao Đẳng và Học Nghề hay chưa? Hay là cũng tư tưởng chăm chăm Đại Học mới là nhất?

Cái thứ 3, cuộc đời nó khổ nhất cái khoản tư vấn và định hướng. Người tư vấn và định hướng có tầm ảnh hưởng mạnh nhất là giảng viên và vốn đời con người ta tư vấn thì đa phần là định hướng đúng theo con đường mà họ đã chọn vì họ cho rằng họ là đúng nhất. Họ học cao lên họ cũng định hướng cho sinh viên như thế, thế là cả lũ sinh viên bị định hướng học nữa và học mãi lên đến giáo sĩ thì thôi. Rồi để làm gì?

Đối tượng thứ 3: Tiếp đến là cấp chức năng, cấp chức năng phụ trách giáo dục không biết là nhớ được vai trò của mình là gì hay không?
Xin hãy nhớ một điều, người dân đóng thuế để thuê các ông làm công tác định hướng giáo dục và phân bổ nguồn lao động cho hợp lý. Đằng này tôi thấy nguyên việc cấp phép quá nhiều trường Đại Học vô tội vạ đã là một định hướng làm sai lệch nghiêm trọng nguồn nhân lực. Nguồn nhân lực có thể nghiên cứu và phân tích ra lò quá nhiều còn nguồn kỹ thuật lành nghề thì thiếu trầm trọng.
Tôi biết các đồng chí là những người vận hành rất khó khăn nhưng các đồng chí xem xét lại ngay lập tức nhiệm vụ của các đồng chí, vì các đồng chí đi chệch đường ray rồi.

Đối tượng thứ 4: Doanh nghiệp và nhà tuyển dụng.
Theo bối cảnh định hình nguồn lao động có quá nhiều Đại Học đâm ra các nhà tuyển dụng nào cần người “Phân Tích và Nghiên Cứu” thì tha hồ chọn vì cung quá nhiều, nó dẫn đến tăng thêm hàng loạt các tiêu chí để lọc ứng viên.

Thời gian vài năm trước, các doanh nghiệp khác cũng hùa theo và biết rằng tuyển dụng hiện tại không hề cần đến cỡ kiến thức Đại Học cũng cố gắng đưa cái tiêu chí Đại Học vào làm cho tâm tư nguồn lao động càng bị rối và phải cố có bằng Đại Học. Khiến cho lệch hẳn và nguồn lao động. Nhưng một thời gian sau các doanh nghiệp bắt đầu nhận ra là đứa Biết Bay thì kỹ năng Trèo Cây của nó là không có và phải đào tạo lại cho nên Doanh nghiệp cũng ớn luôn đội Đại Học. Đây chính là nguyên nhân mà mọi người gọi đó là Lý thuyết Suông. Mang kiến thức Bay đi nói ở cuộc đua Trèo cây thì ắt bị coi là Suông.

Hiện nay thì đa phần tuyển dụng đều không thiết tha gì những bằng Đại Học nữa vì nó vô tác dụng trong lĩnh vực của họ. Và bắt đầu có yếu tố mang về tự đào tạo. Nói thế thì vứt mẹ cái chỗ dạy nghề đi chứ còn làm gì nữa.

Kết quả: Doanh nghiệp thiếu nguồn lao động đảm bảo, dư thừa hàng loạt các ông bà có khả năng nghiên cứu và phân tích, phụ huynh thì phải có bằng đại học của con để giữ thể diện, trường đại học thì mở ra toé tung vì thị trường có cầu quá cao, cán bộ ngành đào tạo thì cuốn vào vòng xoáy rồi toàn đi lo mấy cái việc thi cử với chỉnh sửa nội dung vớ va vớ vẩn. Cái cần làm thì không làm.

Phần III: Đại cải cách hoặc đừng bao giờ cải cách.

Để chấm dứt việc này, định hình lại thì phải có một cuộc họp 4 bên để thống nhất rõ ràng và phân công trách nhiệm cụ thể như sau:

Đối tượng 1: Phía học sinh – phụ huynh

Định hướng lại bản thân xem sở trường cá nhân thiên hướng các công việc khéo tay hay thích làm việc với máy móc công nghệ, hay muốn làm nghiên cứu phân tích? Để từ đó chọn nơi học cho phù hợp.

Loại bỏ tư tưởng Đại Học > Cao Đẳng > Dạy Nghề. Lập cơ chế định hướng ngang hàng: Học Nghề = Cao Đẳng = Đại Học.

Thời gian học khác nhau vì “tính chất công việc” chứ không phải là so đo về trình độ, học dài hay học ngắn. Loại bỏ ngay tư tưởng cổ hủ này trước khi chết đói cả lũ.

Phụ huynh tìm hiểu về sở trường của con mình để định hướng, loại bỏ ngay tư tưởng hơn thua và tha thiết cái bằng Đại Học trước khi đưa con các quý vị vào bãi rác. (những thứ dư thừa sẽ trở thành rác)

Phải làm được điều này ngay thì cơ cấu chuyển dịch đào tạo mới chuyển về phục vụ cốt lõi được. Giờ cả nước đi học nghề là kiểu gì các trường đại học sẽ đóng cửa mở dạy nghề ngay. Đó là thương mại cung cầu thôi.

Đối tượng 2: Phía Đào Tạo

Phía trường phân định rõ lại cung cầu nhân lực, tạm gác lợi nhuận giai đoạn tái cơ cấu. Nâng cao và đầu tư mạnh vào chất lượng dạy nghề và Cao Đẳng. Lượng cầu đại học mà giảm được thì giảm luôn.

Đối tượng 3: Phía bộ giáo dục hoạch định lại và phụ trách truyền thông, tuyên truyền giải thích cho học sinh, phụ huynh loại bỏ suy nghĩ cổ hủ về đo nhau điểm thi và cấp học.

Có đo để lấy động lực cho các cháu thì đo nhau thời phổ thông được rồi. Còn cấp học thứ 4 thì Học Nghề – Cao Đẳng – Đại Học là như nhau. Chẳng thằng nào hơn thằng nào cả, học cái nào là có mục đích và phù hợp con người và lĩnh vực công việc sau này.

Đẩy mạnh truyền thông, chi ngân sách đưa thẳng luận điểm lên truyền hình, báo đài để phá bỏ mọi tư tưởng cổ hủ của phụ huynh, học sinh.

Đối tượng 4: Các doanh nghiệp công khai rõ ràng những kỹ năng các kiến thức thực sự cần của mình để định hướng cho nguồn lao động.

Ví dụ:
Kỹ năng tin học văn phòng: word – excel – PPT – email – in ấn.
Kỹ năng đọc và dịch tiếng anh, kỹ năng đối thoại tiếng anh,…(chỉ nêu cái cần – không làm việc với Tây thì dẹp đi)
Thái độ, tư duy, trách nhiệm,… (cụ thể ra)

Có cụ thể thì các em sinh viên, học sinh mới định hướng mình cần trang bị gì. Còn những thứ không cần dẹp đi cho đỡ phí tuổi xuân của các em.

Không làm lại được hệ tư tưởng và hệ triển khai tổng thể từ 4 bên này thì tôi nghĩ là sẽ còn thất nghiệp dài dài. Nỗ lực của 1 bên là không bao giờ đủ. Không mang con tàu trở lại đường ray thì chúng ta đang cố đi tìm 1 cái đích sai và mọi nỗ lực đều là công cốc.

Những thế hệ đã ra trường rồi thì tôi không cứu được hoặc cứu bằng cách khác, nhưng riêng thế hệ 1998 năm nay đi thi đại học thì mong rằng mọi người kịp tỉnh ngộ.

Đừng tiếp tục vì hư danh mà biến con em bạn trở thành rác thải của xã hội.

Ký tên: Nguyễn Minh Ngọc ™